Strona główna - Rok Kultury Niezależnej


Artyści z Solidarnością

W rezultacie strajków w lipcu i sierpniu 1980 powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, do którego wkrótce zapisało się 9,5 mln osób. Komisje zakładowe NSZZ „Solidarność” powstawały również w państwowych instytucjach życia kulturalnego (galerie, muzea, domy kultury, itp.). W ten sposób Związek stał się organizacją ogólnonarodową, do którego należały nie tylko osoby ze środowisk robotniczych, ale i inteligenckich (w tym artystycznych). Komisje zakładowe Związku zawiązywały się również na uczelniach plastycznych. Jedna z aktywniejszych komisji zakładowych działała na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie wydawano własne pismo „Numer”.

Strajki robotnicze, a później powstanie Solidarności uaktywniło dotąd uśpione związki i stowarzyszenia twórcze. Jeszcze przed podpisaniem Porozumień Gdańskich Zarząd Główny Związku Polskich Artystów Plastyków na posiedzeniu plenarnym w dniu 29 sierpnia 1980 r. podjął uchwałę popierającą strajkujących robotników:

„Związek Polskich Artystów Plastyków jest głęboko poruszony kryzysem, jaki dotknął nasz naród i kraj. Solidaryzujemy się z robotnikami i intelektualistami polskimi walczącymi z determinacją o prawo rzeczywistego współdecydowania o losach kraju. O prawa człowieka określone w postanowieniu ONZ oraz Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy Europejskiej w Helsinkach. Popieramy apel intelektualistów polskich z dnia 20 sierpnia 1980 r. Również i w naszym przekonaniu kryzys, który ogarnął kraj ma charakter globalny – polityczny, społeczny, gospodarczy i kulturowy.

Związek Polskich Artystów Plastyków – samorządne stowarzyszenie twórcze i zawodowe (…) w pełni rozumie postulaty wysuwane przez klasę robotniczą. Również i my wskazywaliśmy na postępujący kryzys kultury polskiej i degradację środowiska człowieka. Również i nasz głos został zignorowany. (…) Z całą mocą przyłączamy się do postulatów utworzenia niezależnych związków zawodowych. Domagamy się także stworzenia skutecznych gwarancji swobodnej i publicznej informacji i wyrażania poglądów oraz równego dostępu do środków masowego przekazu.

Zasady demokracji należą do wielowiekowej tradycji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrażamy przekonanie, ze historyczne chwile, które obecnie przeżywamy będą tej tradycji kontynuacją”.

Związek Polskich Artystów Plastyków stał się zbiorowym sygnatariuszem powstałego 16 września 1980 roku Komitetu Porozumiewawczego Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych. W dniu 24 października 1980 roku Zarząd Główny ZPAP na posiedzeniu w Gdańsku gościł zaproszonych przedstawicieli NSZZ „S”. Byli to Lech Bądkowski, Jerzy Kmiecik, Zbigniew Lis, Jacek Merkel, Jerzy Milewski i Andrzej Gardzilewicz. Zarząd Główny w specjalnej uchwale zadeklarował „pomoc w dziedzinie informacji i propagandy wizualnej” i „ pomoc materialną poprzez organizowanie w Okręgach aukcji dzieł sztuki, z których dochód przeznaczony będzie dla NSZZ Solidarność, dla Związku, który wciąż jeszcze nie może uregulować swego statusu prawnego i składek członkowskich”. Ponadto zapowiadano długofalową współpracę w zakresie humanizacji miejsc pracy, wzornictwa przemysłowego, nowych form popularyzacji sztuk plastycznych w zakładach pracy i najogólniej pojętego kształtowania środowiska człowieka.

5 października 1981 roku zostało podpisane porozumienie o współpracy pomiędzy NSZZ „Solidarność” a Związkiem Polskich Artystów Plastyków. Obie strony postanowiły współdziałać w „ochronie swobodnego rozwoju twórczości (…), opiece nad spuścizną kulturalną narodu, utworzeniu Funduszu Kultury Narodowej i roztoczeniu opieki nad twórczością samorodną”.

Na apel Zarządu Głównego ZPAP środowisko artystyczne organizowało aukcje dzieł sztuki na rzecz NSZZ „Solidarność”. Jedna z większych takich imprez została przeprowadzona w listopadzie 1980 w Muzeum Narodowym w Warszawie. Aukcje takie organizowano w szeregu innych miastach Polski: Poznaniu, Krakowie, Łodzi i Wrocławiu.
 

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego