Strona główna - Rok Kultury Niezależnej


Zmierzch plastyki niezależnej

Niezależna twórczość artystyczna w pierwszych latach stanu wojennego narodziła się w warunkach polaryzacji politycznej. Stopniowa liberalizacja polityczna, która następowała w Polsce od roku 1986 przyczyniła się do wyczerpywania się formuły sztuki zaangażowanej wystawianej głównie w kościołach. Duchowieństwo wspomagające ruch plastyki niezależnej nie oczekiwało od artystów wystawiających w kościele deklaracji światopoglądowej, czy tworzenia wyłącznie sztuki konfesyjnej. Jednakże wyznaczało zarazem granice wolności twórczej. Jak pisał duszpasterz środowisk twórczych W. A. Niewęgłowski: „Kościół nie oczekuje wyłącznie sztuki konfesyjnej, ale przyjmuje tylko takie dzieło współczesne dla ukazania go w świątyni, która nie rozmija się z duchem Ewangelii”. Artyści, z kolei, obawiali się jednoznacznego zaklasyfikowania ich do nurtu „sztuki przykościelnej” oraz stopniowo dostrzegali, że na dłuższą metę niemożliwe jest pogodzenie pełnej niezależności sztuki z misją światopoglądową i zadaniami Kościoła.

Pod koniec lat 80. dochodziło do głosu nowe pokolenie artystów, pojawiły się nowe zjawiska artystyczne. Takim była działająca we Wrocławiu Pomarańczowa Alternatywa znajdująca rychło naśladowców w wielu miastach Polski. Ujawnił się w ten sposób tzw. „trzeci obieg”, krytycznie nastawiony zarówno wobec władzy, jak i opozycji. W tym czasie miejscem, gdzie wystawiano niezależną twórczość artystyczną były małe osiedlowe kluby i ośrodki kultury. W Poznaniu funkcję taką pełnił Ośrodek Kultury „Słońce”. W latach 1986-1990 organizowano tam zamknięte pokazy filmów niezależnych, koncerty niezależnych muzyków, spotkania z pisarzami i politykami oraz wystawę rysunków i pamiątek Juliana Zydorka z internowania w latach 1981-1982. W 1989 zorganizowano ogólnopolski konkurs na plakat opozycji pt. „Opozycja na rzecz demokracji”.

W Warszawie Rada Osiedla Wawrzyszew we współpracy z Markiem Sapetto i pracownikami Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na kortach tenisowych w dzielnicy Wawrzyszew zorganizowała 15 maja 1988 pokaz plenerowy „Obecność malarstwa i rzeźby”. W pokazie swoje prace prezentowało kilkudziesięciu artystów, a imprezie towarzyszył koncert Antoniny Krzysztoń oraz grupy Krzysztofa Knittla „Wawrzyszew Be”.
Pod koniec lat 80 pojawiali się również prywatni sponsorzy sztuki. Jedną z pierwszych takich inicjatyw była wystawa sztuki najnowszej „Co słychać” zorganizowana w 1987 r. w Zakładach Norblina w Warszawie, w której uczestniczyło głównie młode pokolenie artystów.
 

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego