Strona główna - Rok Kultury Niezależnej


Sztuka w Kościele

Modernistyczna koncepcja sztuki programowo odcinała sztukę od wszelkich pozaartystycznych wpływów, w tym od związków z sacrum. Jeżeli już występowały w niej motywy religijne to były one narzędziem prowokacji artystycznej. Ta odrębność sztuki od sfery sacrum została wzmocniona polityką kulturalną władz komunistycznych w Polsce po 1945 roku. Kultura (w tym i sztuki plastyczne) w PRL została upaństwowiona i sprowadzona do roli instrumentu ideologii, której jednym z zadań była walka z religią. Utrudniło to związki ludzi kultury z Kościołem, które były stopniowo przywracane od połowy lat 70. Taką inicjatywą był Tydzień Kultury Chrześcijańskiej zorganizowany po raz pierwszy w Kościele Św. Anny w Warszawie przez ks. Wiesława Niewęgłowskiego w dniach 20-27 kwietnia 1975 roku. Wkrótce TKCh organizowano w innych, głównie akademickich miastach Polski. Przedsięwzięcie to zrodziło potrzebę bliższych i regularnych kontaktów ludzi kultury z Kościołem. W spotkaniach prowadzonych przez księdza Niewęgłowskiego, które odbywały się od września 1978 roku uczestniczyło kilkadziesiąt osób: literatów, dziennikarzy i aktorów. Inicjatywa ta zyskała instytucjonalną sankcję władz kościelnych – w marcu 1980 ks. kard. Stefan Wyszyński powołał Duszpasterstwo Środowisk Twórczych – jego duszpasterzem został ks. Niewęgłowski.

W warunkach stanu wojennego miejscem, gdzie można było wystawiać prace dostępne dla szerszej publiczności dysponował Kościół katolicki. W 1983 roku odbyło się pierwsze spotkanie twórców z prymasem Polski kardynałem Józefem Glempem poświęcone organizowaniu życia artystycznego przy wsparciu Kościoła. Dzięki tym rozmowom zaczęto udostępniać artystom istniejące placówki już zajmujące się kulturą – muzea diecezjalne, siedziby duszpasterstw środowisk twórczych, jak i wszelkie wolne miejsca w budynkach parafialnych: kruchty, podziemia, sale katechetyczne, nawy kościelne i kaplice. W ten sposób kościół katolicki stał się najważniejszą instytucją udostępniania i gromadzenia dzieł sztuki powstałych w nurcie niezależnego życia plastycznego. Trudno wymienić wszystkie miejsca gdzie stale lub okazjonalnie odbywały się wystawy artystyczne. Do takich miejsc na pewno należały w Warszawie: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Duszpasterstwo Środowisk Twórczych przy Kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, Kościół Miłosierdzia Bożego przy ul. Żytniej, w Krakowie: Kościół O.O. Dominikanów i Kościół św. Maksymiliana Kolbego w Mistrzejowicach, we Wrocławiu: Kościół św. Marcina i św. Krzyża, w Poznaniu: Muzeum Archidiecezjalne, Kościół Matki Boskiej Bolesnej i Kościół O.O. Dominikanów, w Sopocie – św. Michała, w Bytomiu – Podwyższenia Krzyża, w Podkowie Leśnej – św. Krzysztofa. Przy parafiach działały galerie sztuki „Nawa św. Krzysztofa” przy kościele o.o. Jezuitów w Łodzi, „Kruchta” przy Bazylice w Bydgoszczy, „Na plebanii” przy kościele Św. Ducha w Koszalinie, „Emaus” przy Kościele Św. Wojciecha w Częstochowie, „Galeria Św. Jacka” przy bazylice św. Mikołaja w Gdańsku, „Galeria Spotkań” przy Kościele Św. Ducha w Toruniu, „Na Ostrowie” przy Kościele Św. Marcina we Wrocławiu i „Fra Angelico” przy Muzeum Diecezjalnym w Katowicach. Organizowano stałe konkursy plastyczne do takich należały: Ogólnopolskie Biennale Grafiki „Wobec wartości” w Katowicach (1986, 1988, 1990) i Krajowe Biennale Młodych „Droga i prawda” we Wrocławiu (1985 i 1987).

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego