Strona główna - Rok Kultury Niezależnej


Konferencja naukowa „Kościół a kultura niezależna”, wystawa „Kultura niezależna w Kościele w latach 80.”, koncert muzyki poważnej – Częstochowa, Jasna Góra, 10 grudnia 2009 r.

10 grudnia 2009 r. na Jasnej Górze w Częstochowie odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Kościół a kultura niezależna”, zorganizowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Jasnogórską Fundację Pro Patria pod patronatem Przeora Jasnej Góry o. Romana Majewskiego. Konferencja wpisała się w zakrojony na szeroką skalę Rok Kultury Niezależnej. Uczestnicy konferencji dyskutowali na temat roli, jaką odegrał Kościół katolicki w latach 80. w procesie tworzenia się niezależnej kultury, a co za tym idzie, przełamywania monopolu władz PRL-u w szeroko rozumianej płaszczyźnie kulturowej.

Dr hab. Jan Żaryn podkreślił, że pomimo tego, że twórcy w czasie stanu wojennego szukali w Kościele katolickim wyłącznie wolnej przestrzeni, to otrzymywali znacznie więcej. „Znaleźli się w przestrzeni sakralnej i odnaleźli samych siebie. Wchodząc w głębię chrześcijaństwa, artyści mieli coraz więcej do powiedzenia odbiorcom w świątyniach i sami stawali się bogatsi". W jego ocenie artyści, literaci i ludzie nauki, którzy nie chcieli pogodzić się z lansowaną oficjalnie wizją kultury, w której miejsce wartości chrześcijańskich i narodowych zajął internacjonalizm i walka klas, znaleźli w Kościele sprzymierzeńca i sojusznika. Na konferencji obecni byli dziennikarze, między innymi z TVP Katowice, „Dziennika Zachodniego”, KAI, „Niedzieli”, Radia Jasna Góra, „Gazety Częstochowskiej”.

Konferencji towarzyszyło także otwarcie wystawy zorganizowanej przez katowicki oddział IPN „Kościół a kultura niezależna” (na Jasnej Górze w sali o. Augustyna Kordeckiego), prezentującej blisko 40 plansz przedstawiających m.in. kopie zdjęć, plakatów oraz pism związanych z twórcami kultury niezależnej, wspieranymi w okresie PRL przez Kościół. Bogusław Tracz (OBEP Katowice) dla PAP: „Niewiele osób pamięta, że w PRL był taki okres, gdy do kościołów tłumy przyciągały nie tylko nabożeństwa, ale też odbywające się tam przedstawienia teatralne czy spotkania literackie. Wystawa pokazuje działalność opozycyjną od strony innej niż aktywność polityczna – bardziej ulotnej i lepiej oddającej pewne emocje tamtych czasów". Wystawę przygotowano na podstawie prywatnych zbiorów osób zaangażowanych w ruch kultury niezależnej w latach 80., natomiast historycy opatrzyli je komentarzem. Autorem koncepcji i oprawy graficznej ekspozycji jest Jerzy Kalina.

Wspomniane wydarzenia uświetnił koncert muzyki poważnej w wykonaniu kwartetu smyczkowego „Akademos”.
 

PROGRAM

Msza Święta – Kaplica Matki Bożej

Otwarcie wystawy „Kultura niezależna w Kościele w latach 80.”, przygotowanej przez OBEP IPN w Katowicach według koncepcji Jerzego Kaliny – Sala o. Augustyna Kordeckiego

Konferencja naukowa – Kaplica Różańcowa

  • dr hab. Jan Żaryn (IPN Warszawa, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
    „Kościół a kultura w latach 80.”
  • ks. prof. Jerzy Myszor (Uniwersytet Śląski w Katowicach)
    „Kultur niezależna w Kościele – zagrożenie czy szansa?”
  • Roman Graczyk (IPN Kraków, Tygodnik Powszechny)
    „Klub Inteligencji Katolickiej – niezależność w granicach realiów PRL”
  • Ewelina Małachowska (IPN Katowice)
    Duszpasterstwa akademickie a kultura niezależna w Kościele w latach 80.
  • Bogusław Tracz (IPN Katowice)
    „Spotkania wielu – Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej na Górnym Śląsku w latach 80.”
  • prof. Tadeusz Boruta (Uniwersytet Rzeszowski)
    „Pokolenie lat 80. – niezależne malarstwo młodych w wystawienniczym ruchu przykościelnym”
  • dr Daniel Przastek (Uniwersytet Warszawski)
    „Scena bez kłamstw. Teatr w kościele po 13 grudnia 1981 r.”
  • dr Łucja Marek (IPN Katowice)
    „Symbioza Kościoła krakowskiego z kulturą niezależną w latach 80.”
  • Janusz Kotański ( Muzeum Jana Pawła II i Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)
    „Lux in tenebris – kultura niezależna w warszawskich kościołach lat 80.”
  • Kamil Stiel (IPN Wrocław)
    „Wyspy wolności – działalność Duszpasterstwa Środowisk Twórczych i Klubu Inteligencji Katolickiej we Wrocławiu w latach 80.”
  • dr Mariusz Krzysztofiński (IPN Rzeszów)
    „Parafia Matki Bożej Królowej Polski w Stalowej Woli – oaza kultury niezależnej”
  • o. dr Jan Golonka (Zakon Paulinów na Jasnej Górze)
    „Polaków religijno-patriotyczny zryw lat 80. widziany faktami i sztukami przedstawieniowymi z jasnogórskiej skarbnicy”
  • Dyskusja i zakończenie konferencji

Koncert muzyki poważnej – Kaplica Różańcowa
Koncert kwartetu smyczkowego „Akademos”

PROGRAM
Stefan Kisielewski – Kwartet smyczkowy
Andrzej Panufnik – III Kwartet smyczkowy – „Wycinanki”
Sofia Gubaidulina – Trio na skrzypce, altówkę i wiolonczelę
Dymitr Szostakowicz – VIII Kwartet smyczkowy op.110

WYKONAWCY
Kwartet Akademos:
Anna Szabelka – skrzypce
Joanna Cogiel – skrzypce
Aleksandra Batog – altówka
Danuta Sobik-Ptok – wiolonczela

Prowadzenie:
Dorota Bywalec
 

A
A+
A++
Drukuj
PDF
Powiadom znajomego